1. Strona główna
  2. Biologia, kl. 5
  3. Wirusy i bakterie

Plansza 5.4 · biologia, klasa 5

Wirusy i bakterie — sprawdzian z biologii, klasa 5

Wirusy to nie organizmy, a bakterie to najprostsze organizmy na Ziemi. W tym dziale porównujesz ich budowę, poznajesz choroby, które wywołują, i sposoby ochrony.

Dział4 z 8
Pytania10 online
Grupa APDF, za darmo

Co musisz umieć

  1. budowa wirusa i dlaczego wirusy nie są organizmami
  2. choroby wirusowe i drogi zakażenia
  3. budowa komórki bakterii i jej kształty
  4. odżywianie, oddychanie i rozmnażanie bakterii
  5. znaczenie bakterii w przyrodzie i dla człowieka
  6. choroby bakteryjne, antybiotyki i szczepienia

Okaz działu

Pałeczka okrężnicyłac. Escherichia coli

Pałeczka okrężnicy

łac. Escherichia coli

  • bakteria w kształcie pałeczki
  • nie ma jądra, DNA leży w cytoplazmie
  • ma ścianę komórkową i często rzęski
  • żyje w jelicie grubym człowieka i pomaga wytwarzać witaminę K

Po czym poznać na sprawdzianie: Wydłużona komórka bez jądra. Ziarniaki są kuliste, a krętki skręcone jak sprężyna.

Typowa pułapka: Antybiotyki działają na bakterie, a nie na wirusy. Grypy i przeziębienia nie leczy się antybiotykiem.

Okaz nr 5.4bakteriaDet. kl. 5

Sprawdzian w 10 pytaniach

1. Dlaczego wirusów nie uznajemy za organizmy?
Asą za małe, żeby je zobaczyćBwywołują chorobyCnie mają budowy komórkowej i namnażają się tylko w komórkach żywicielaDżyją tylko w wodzie
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: C. Poza żywą komórką wirus nie odżywia się, nie oddycha i nie rośnie.

2. Z czego zbudowany jest wirus?
Az wielu komórekBz jądra i cytoplazmyCz materiału genetycznego otoczonego płaszczem białkowymDze ściany komórkowej i chloroplastów
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: C. Białkowy płaszcz chroni materiał genetyczny wirusa.

3. Chorobą wirusową jest:
AboreliozaBtężecCgrypaDgruźlica
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: C. Gruźlica, tężec i borelioza to choroby bakteryjne.

4. Antybiotyki działają na:
AwirusyBbakterieCwszystkie drobnoustroje jednakowoDtylko grzyby
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: B. Niepotrzebne branie antybiotyków sprzyja powstawaniu bakterii opornych.

5. Bakterie rozmnażają się przez:
AnasionaBpączkowanieCzapłodnienieDpodział komórki na dwie
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: D. W dobrych warunkach niektóre bakterie dzielą się nawet co około 20 minut.

6. Kulista bakteria to:
AprzecinkowiecBziarniakCpałeczkaDkrętek
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: B. Nazwy pochodzą od kształtu komórki.

7. Do czego wykorzystujemy bakterie w kuchni?
Ado produkcji cukruBdo suszenia owocówCdo pieczenia chleba na drożdżachDdo wytwarzania jogurtów i kiszonek
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: D. Bakterie fermentacji mlekowej zakwaszają mleko i warzywa. Drożdże to grzyby.

8. Jak można zarazić się tężcem?
Aprzez ranę zanieczyszczoną ziemiąBjedząc surowe jajaCprzez ukąszenie kleszczaDdrogą kropelkową
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: A. Przed tężcem chroni szczepienie, które trzeba co jakiś czas powtarzać.

9. Boreliozę przenoszą:
AkomaryBkleszcze i komary jednakowoCmuchyDkleszcze
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: D. Po spacerze w lesie warto obejrzeć skórę i szybko usunąć kleszcza.

10. Dlaczego szczepienie chroni przed chorobą?
Aorganizm wytwarza przeciwciała i komórki pamięciBszczepionka wzmacnia mięśnieCszczepionka zawiera antybiotykDszczepionka zabija wszystkie bakterie w ciele
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: A. Przy prawdziwym zakażeniu organizm rozpoznaje wroga i szybko go niszczy.

Do pobrania

Grupa A — za darmo

Kartkówka „Dlaczego wirusy nie są organizmami?” w grupie A, ze znakiem wodnym. Rozwiąż ją w 10–15 minut.

Pobierz grupę A (PDF)

Materiały do powtórki

Kartkówki i karty pracy z kluczem odpowiedzi, przydatne do powtórki przed sprawdzianem. Wszystko w sklepie autorów „Nie każ mu liczyć!”

Kartkówka A–E

Dlaczego wirusy nie są organizmami?

krótki test na 10–15 minut · grupy A–E z kluczem

3,90 złDo sklepu
Grupa A za darmo (PDF)

Słowniczek działu

wirus
bezkomórkowa cząstka namnażająca się w komórkach żywiciela
żywiciel
organizm, w którym namnaża się wirus lub żyje pasożyt
bakteria
jednokomórkowy organizm bez jądra
ziarniak
bakteria o kulistym kształcie
pałeczka
bakteria o wydłużonym kształcie
przetrwalnik
forma bakterii odporna na złe warunki
antybiotyk
lek zwalczający bakterie
szczepionka
preparat uczący organizm obrony przed chorobą
fermentacja mlekowa
przemiana cukrów w kwas mlekowy przez bakterie

Dla nauczyciela

Do tego działu mamy kartkówki i karty pracy z kluczem odpowiedzi. Pełny sprawdzian w grupach A–E przygotowujemy.

Kartkówki z tego działu mają grupy A–E i trwają 10–15 minut, więc dobrze sprawdzają się po jednej lekcji.

Pytania z tej strony nadają się na rozgrzewkę przed lekcją powtórkową: wyświetl je na tablicy i niech klasa głosuje na odpowiedzi.

Pytania i odpowiedzi

Czy są materiały z odpowiedziami do działu „Wirusy i bakterie”?

Tak. „Dlaczego wirusy nie są organizmami?” zawiera klucz odpowiedzi. Za darmo pobierzesz grupa a, a komplet kosztuje 3,90 zł.

Jak szybko powtórzyć dział „Wirusy i bakterie”?

Przeczytaj listę „Co musisz umieć”, przejrzyj słowniczek i kartę okazu, a potem rozwiąż 10 pytań na tej stronie. Każdą złą odpowiedź przeczytaj razem z wyjaśnieniem.