1. Strona główna
  2. Biologia, kl. 5
  3. Biologia — nauka o życiu

Plansza 5.1 · biologia, klasa 5

Biologia — nauka o życiu — sprawdzian z biologii, klasa 5

Pierwszy dział piątej klasy: czym zajmuje się biologia, jak zaplanować doświadczenie i jak pracować z mikroskopem. Na sprawdzianie prawie zawsze jest obliczanie powiększenia.

Dział1 z 8
Pytania10 online
PróbkaPDF, za darmo

Co musisz umieć

  1. czym zajmuje się biologia i jej dziedziny
  2. cechy i czynności życiowe organizmów
  3. obserwacja i doświadczenie: problem badawczy, hipoteza, wniosek
  4. próba badawcza i próba kontrolna
  5. budowa mikroskopu i obliczanie powiększenia
  6. przygotowanie preparatu mikroskopowego

Okaz działu

Mikroskop optycznygr. mikros — mały, skopein — oglądać

Mikroskop optyczny

gr. mikros — mały, skopein — oglądać

  • okular przy oku i obiektyw nad preparatem
  • powiększenie = powiększenie okularu × powiększenie obiektywu
  • śruba makrometryczna do zgrubnego, mikrometryczna do dokładnego ustawiania ostrości
  • stolik z preparatem, przesłona i źródło światła

Po czym poznać na sprawdzianie: Okular 10× i obiektyw 40× dają powiększenie 400 razy.

Typowa pułapka: Obraz w mikroskopie jest odwrócony. Gdy przesuwasz preparat w prawo, obraz ucieka w lewo.

Okaz nr 5.1przyrząd badawczyDet. kl. 5

Sprawdzian w 10 pytaniach

1. Okular powiększa 10 razy, a obiektyw 40 razy. Jakie jest powiększenie mikroskopu?
A400 razyB50 razyC30 razyD4000 razy
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: A. Powiększenia okularu i obiektywu mnożymy: 10 · 40 = 400.

2. Czym doświadczenie różni się od obserwacji?
Anie wymaga zapisywania wynikówBprowadzi się je tylko pod mikroskopemCbadacz celowo zmienia jeden czynnik i porównuje próbę badawczą z kontrolnąDjest zawsze krótsze
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: C. Podczas obserwacji tylko patrzymy i notujemy, niczego nie zmieniając.

3. Próba kontrolna to próba:
Az największą ilością badanego czynnikaBwykonana przez innego uczniaCprowadzona w tych samych warunkach, ale bez badanego czynnikaDpowtórzona po roku
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: C. Dzięki próbie kontrolnej wiemy, że wynik zależy właśnie od badanego czynnika.

4. Hipoteza to:
Aprzypuszczenie, które sprawdzamy w doświadczeniuBostateczny wynik badaniaCopis przyrządówDlista potrzebnych materiałów
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: A. Hipoteza może się potwierdzić albo nie. Wniosek formułujemy dopiero po doświadczeniu.

5. Którą dziedziną biologii jest nauka o grzybach?
AbotanikaBmykologiaCekologiaDzoologia
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: B. Botanika bada rośliny, zoologia zwierzęta, a ekologia zależności w przyrodzie.

6. Która czynność NIE występuje u wszystkich organizmów?
AodżywianieBfotosyntezaCrozmnażanieDoddychanie
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: B. Fotosyntezę przeprowadzają rośliny i niektóre inne organizmy, ale np. zwierzęta i grzyby nie.

7. Do dokładnego ustawienia ostrości przy dużym powiększeniu służy:
Aśruba makrometrycznaBprzesłonaClusterkoDśruba mikrometryczna
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: D. Śrubą makrometryczną ustawia się ostrość zgrubnie, przy małym powiększeniu.

8. Botanika zajmuje się:
AbakteriamiBzwierzętamiCgrzybamiDroślinami
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: D. Nazwa pochodzi od greckiego słowa botane, czyli roślina.

9. Czym przykrywa się preparat przed oglądaniem pod mikroskopem?
AokularemBszkiełkiem nakrywkowymCfolią aluminiowąDbibułą
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: B. Szkiełko nakrywkowe spłaszcza preparat i chroni obiektyw przed zabrudzeniem.

10. Przesuwasz preparat w prawo. W którą stronę przesunie się obraz?
Aw góręBnie przesunie sięCw prawoDw lewo
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: D. Mikroskop optyczny odwraca obraz, więc kierunki są odwrócone.

Do pobrania

Próbka — za darmo

Bezpłatna próbka kart pracy „Obserwacja mikroskopowa”. Zobacz, jak wyglądają zadania, zanim kupisz cały zestaw.

Pobierz próbkę (PDF)

Materiały do powtórki

Kartkówki i karty pracy z kluczem odpowiedzi, przydatne do powtórki przed sprawdzianem. Wszystko w sklepie autorów „Nie każ mu liczyć!”

Słowniczek działu

biologia
nauka o organizmach i zjawiskach życiowych
obserwacja
uważne oglądanie i notowanie bez ingerencji
doświadczenie
badanie, w którym celowo zmieniamy jeden czynnik
hipoteza
przypuszczenie sprawdzane w badaniu
próba badawcza
zestaw, w którym zmieniamy badany czynnik
próba kontrolna
zestaw bez badanego czynnika, do porównania
mikroskop
przyrząd do oglądania bardzo małych obiektów
okular
soczewka mikroskopu, przez którą patrzymy
obiektyw
soczewka mikroskopu nad preparatem
preparat
próbka przygotowana do oglądania pod mikroskopem

Dla nauczyciela

Do tego działu mamy kartkówki i karty pracy z kluczem odpowiedzi. Pełny sprawdzian w grupach A–E przygotowujemy.

Pytania z tej strony nadają się na rozgrzewkę przed lekcją powtórkową: wyświetl je na tablicy i niech klasa głosuje na odpowiedzi.

Pytania i odpowiedzi

Czy są materiały z odpowiedziami do działu „Biologia — nauka o życiu”?

Tak. „Obserwacja mikroskopowa” zawiera klucz odpowiedzi. Za darmo pobierzesz próbka, a komplet kosztuje 3,90 zł.

Jak szybko powtórzyć dział „Biologia — nauka o życiu”?

Przeczytaj listę „Co musisz umieć”, przejrzyj słowniczek i kartę okazu, a potem rozwiąż 10 pytań na tej stronie. Każdą złą odpowiedź przeczytaj razem z wyjaśnieniem.