1. Strona główna
  2. Biologia, kl. 5
  3. Budowa mikroskopu

Temat z działu „Biologia — nauka o życiu” · biologia, klasa 5

Budowa mikroskopu optycznego — części i ich funkcje

Mikroskop optyczny ma część mechaniczną, która trzyma wszystko w miejscu, i część optyczną, która powiększa obraz. Poznaj wszystkie części, naucz się liczyć powiększenie i sprawdź się w 10 pytaniach.

Tematdo działu Biologia — nauka o życiu
Pytania10 online
PróbkaPDF, za darmo

Co musisz umieć

  1. części mechaniczne: statyw, tubus, rewolwer, stolik, śruby
  2. części optyczne: okular, obiektywy, lusterko lub lampka, przesłona
  3. obliczanie powiększenia mikroskopu
  4. kolejność czynności przy oglądaniu preparatu
  5. przygotowanie preparatu, np. skórki cebuli
  6. zasady przenoszenia i przechowywania mikroskopu

Okaz tematu

Preparat ze skórki cebuliłac. Allium cepa

Preparat ze skórki cebuli

łac. Allium cepa

  • cienka, przezroczysta skórka z wewnętrznej strony łuski cebuli
  • komórki są wydłużone i ułożone jak cegiełki
  • po zabarwieniu płynem Lugola dobrze widać jądro komórkowe
  • wyraźnie widać ścianę komórkową

Po czym poznać na sprawdzianie: Rząd prostokątnych komórek z ciemniejszą kropką jądra w każdej z nich.

Typowa pułapka: Okrągłe kółka z grubym, ciemnym brzegiem to pęcherzyki powietrza pod szkiełkiem, a nie komórki.

Tematpierwszy preparat uczniaDet. kl. 5

Sprawdzian w 10 pytaniach

1. Przez którą część mikroskopu patrzymy?
Aprzez okularBprzez przesłonęCprzez obiektywDprzez tubus
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: A. Okular jest na górze tubusu, przy oku obserwatora.

2. Okular powiększa 15 razy, a obiektyw 10 razy. Jakie jest powiększenie?
A25 razyB150 razyC5 razyD1500 razy
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: B. Powiększenia mnożymy: 15 · 10 = 150.

3. Element mikroskopu znajdujący się tuż nad preparatem to:
AtubusBokularCobiektywDstatyw
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: C. Obiektywy są wkręcone w rewolwer i zwrócone w stronę stolika.

4. Ilość światła docierającego do preparatu regulujemy:
Aśrubą mikrometrycznąBrewolweremCokularemDprzesłoną
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: D. Przy dużym powiększeniu zwykle trzeba wpuścić więcej światła.

5. Do czego służy rewolwer?
Ado zmiany obiektywówBdo oświetlania preparatuCdo ustawiania ostrościDdo przytrzymania szkiełka
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: A. Obracając rewolwer, ustawiamy nad preparatem obiektyw o innym powiększeniu.

6. Od jakiego powiększenia zaczynamy oglądanie preparatu?
Aod średniegoBod największegoCnie ma to znaczeniaDod najmniejszego
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: D. Przy małym powiększeniu łatwiej znaleźć obiekt i nie uszkodzić preparatu.

7. Gdzie kładziemy preparat?
Ana okularzeBna tubusieCna stolikuDna podstawie statywu
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: C. Łapki na stoliku przytrzymują szkiełko podstawowe.

8. Tubus to:
Aźródło światłaBrura łącząca okular z obiektywamiCszkiełko z preparatemDśruba do ustawiania ostrości
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: B. Światło biegnie przez tubus od obiektywu do okularu.

9. Jak bezpiecznie przenosić mikroskop?
Aza okularBza stolikCza tubus jedną rękąDjedną ręką trzymając statyw, a drugą podtrzymując podstawę
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: D. Mikroskop jest ciężki, a części optyczne łatwo uszkodzić.

10. Po co barwi się preparat, np. płynem Lugola?
Ażeby powiększyć komórkiBżeby lepiej widzieć elementy komórki, np. jądroCżeby zabić bakterieDżeby preparat nie wysechł
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: B. Barwnik zabarwia niektóre elementy komórki mocniej niż inne.

Do pobrania

Próbka — za darmo

Bezpłatna próbka kart pracy „Obserwacja mikroskopowa”. Zobacz, jak wyglądają zadania, zanim kupisz cały zestaw.

Pobierz próbkę (PDF)

Materiały do powtórki

Kartkówki i karty pracy z kluczem odpowiedzi, przydatne do powtórki przed sprawdzianem. Wszystko w sklepie autorów „Nie każ mu liczyć!”

Słowniczek tematu

okular
soczewka, przez którą patrzymy
obiektyw
soczewka nad preparatem
tubus
rura łącząca okular z obiektywem
rewolwer
obrotowa tarcza z obiektywami
stolik
płytka, na której kładziemy preparat
przesłona
reguluje ilość światła
śruba makrometryczna
zgrubnie ustawia ostrość
śruba mikrometryczna
dokładnie ustawia ostrość
statyw
część, która podtrzymuje cały mikroskop
szkiełko nakrywkowe
cienkie szkiełko przykrywające preparat
płyn Lugola
barwnik używany do preparatów

Dla nauczyciela

Do tego działu mamy kartkówki i karty pracy z kluczem odpowiedzi. Pełny sprawdzian w grupach A–E przygotowujemy.

Pytania z tej strony nadają się na rozgrzewkę przed lekcją powtórkową: wyświetl je na tablicy i niech klasa głosuje na odpowiedzi.

Pytania i odpowiedzi

Czy są materiały z odpowiedziami do działu „Budowa mikroskopu”?

Tak. „Obserwacja mikroskopowa” zawiera klucz odpowiedzi. Za darmo pobierzesz próbka, a komplet kosztuje 3,90 zł.

Jak szybko powtórzyć dział „Budowa mikroskopu”?

Przeczytaj listę „Co musisz umieć”, przejrzyj słowniczek i kartę okazu, a potem rozwiąż 10 pytań na tej stronie. Każdą złą odpowiedź przeczytaj razem z wyjaśnieniem.