1. Strona główna
  2. Biologia, kl. 7
  3. Układ odpornościowy

Plansza 7.6 · biologia, klasa 7

Układ odpornościowy — sprawdzian z biologii, klasa 7

Jak organizm broni się przed bakteriami i wirusami? W tym dziale poznajesz narządy odpornościowe, rodzaje odporności oraz różnicę między szczepionką a surowicą.

Dział6 z 12
Pytania10 online
Grupa APDF, za darmo

Co musisz umieć

  1. narządy układu odpornościowego: szpik, grasica, śledziona, węzły chłonne, migdałki
  2. odporność nieswoista i swoista
  3. antygen, przeciwciało, limfocyty B i T
  4. odporność naturalna i sztuczna, czynna i bierna
  5. szczepionka a surowica
  6. alergie, HIV i AIDS, przeszczepy

Okaz działu

Limfocytkrwinka biała

Limfocyt

krwinka biała

  • jeden z rodzajów białych krwinek
  • duże, okrągłe jądro zajmuje prawie całą komórkę
  • limfocyty B wytwarzają przeciwciała
  • limfocyty T niszczą zakażone komórki i kierują obroną
  • komórki pamięci szybko rozpoznają znanego wroga

Po czym poznać na sprawdzianie: Duże jądro i cienki pasek cytoplazmy wokół niego.

Typowa pułapka: Przeciwciała wytwarzają limfocyty B. Krwinki czerwone nie biorą udziału w obronie.

Okaz nr 7.6komórka odpornościowaDet. kl. 7

Sprawdzian w 10 pytaniach

1. Szczepionka zawiera:
AantybiotykBwitaminyCgotowe przeciwciałaDosłabione lub zabite drobnoustroje albo ich fragmenty
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: D. Szczepionka uczy organizm rozpoznawać antygen, więc sam wytwarza przeciwciała i komórki pamięci.

2. Podanie surowicy daje odporność:
Asztuczną czynnąBnaturalną czynnąCsztuczną biernąDnaturalną bierną
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: C. Surowica zawiera gotowe przeciwciała. Działa od razu, ale krótko.

3. Przeciwciała wytwarzają:
Akrwinki czerwoneBlimfocyty BCkomórki nabłonkaDpłytki krwi
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: B. Limfocyty B po spotkaniu antygenu zamieniają się w komórki wytwarzające przeciwciała.

4. Odporność po przechorowaniu ospy wietrznej to odporność:
Anaturalna biernaBsztuczna biernaCsztuczna czynnaDnaturalna czynna
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: D. Organizm sam wytworzył przeciwciała podczas choroby, więc jest to odporność naturalna i czynna.

5. Antygen to:
Abiałko wytwarzane przez limfocytyBrodzaj krwinkiChormon trzustkiDsubstancja obca, która wywołuje odpowiedź odpornościową
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: D. Białko wytwarzane przez limfocyty to przeciwciało. Antygen to to, przeciwko czemu ono działa.

6. Odporność nieswoista:
Ajest skierowana tylko przeciw jednemu antygenowiBdziała podobnie wobec różnych drobnoustrojów, np. pochłanianie ich przez fagocyty i gorączkaCopiera się tylko na przeciwciałachDpowstaje wyłącznie po szczepieniu
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: B. Skóra, śluz, fagocytoza i gorączka bronią przed wszystkimi intruzami, bez rozpoznawania konkretnego wroga.

7. W którym narządzie dojrzewają limfocyty T?
Aw grasicyBw wątrobieCw śledzionieDw trzustce
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: A. Litera T pochodzi od łacińskiej nazwy grasicy (thymus).

8. Alergia to:
Acałkowity brak odpornościBniedobór witaminCnadmierna reakcja układu odpornościowego na niegroźną substancjęDzakażenie bakteryjne
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: C. Alergen, np. pyłek, jest nieszkodliwy, ale organizm reaguje na niego tak, jak na zagrożenie.

9. Wirus HIV niszczy przede wszystkim:
Alimfocyty TBkomórki nabłonka jelitCkrwinki czerwoneDkomórki kości
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: A. Utrata limfocytów T osłabia całą obronę. Zaawansowane zakażenie to AIDS.

10. Przeciwciała z mlekiem matki dają niemowlęciu odporność:
Asztuczną czynnąBnaturalną biernąCnaturalną czynnąDsztuczną bierną
Pokaż odpowiedź

Dobra odpowiedź: B. Dziecko dostaje gotowe przeciwciała w naturalny sposób, ale samo ich nie wytwarza.

Do pobrania

Grupa A — za darmo

Pełny sprawdzian „Jak działa odporność?” w grupie A, ze znakiem wodnym. Wydrukuj, rozwiąż w 45 minut i sprawdź, co już umiesz.

Pobierz grupę A (PDF)

Pełny zestaw A–E i materiały do powtórki

Sprawdziany i kartkówki mają pięć grup A–E z kluczem odpowiedzi. Karty pracy pomagają utrwalić dział przed sprawdzianem. Wszystko w sklepie autorów „Nie każ mu liczyć!”

Słowniczek działu

antygen
obca substancja, która uruchamia odpowiedź odpornościową
przeciwciało
białko unieszkodliwiające konkretny antygen
limfocyt
biała krwinka odpowiedzialna za odporność swoistą
fagocytoza
pochłanianie i trawienie drobnoustrojów przez białe krwinki
szczepionka
preparat z antygenem, który uczy organizm obrony
surowica
preparat z gotowymi przeciwciałami
alergia
nadmierna reakcja na nieszkodliwą substancję
węzły chłonne
narządy filtrujące limfę, w nich namnażają się limfocyty

Dla nauczyciela

Sprawdzian „Jak działa odporność?” ma pięć równoważnych grup A–E: każda to 6 zadań za 20 punktów na 45 minut. Do każdej grupy jest klucz odpowiedzi z punktacją, więc sprawdzanie idzie szybko.

Uczniowie w jednej ławce dostają różne zestawy zadań o tej samej trudności. Grupę A można obejrzeć za darmo przed zakupem.

Pytania z tej strony nadają się na rozgrzewkę przed lekcją powtórkową: wyświetl je na tablicy i niech klasa głosuje na odpowiedzi.

Pytania i odpowiedzi

Czy sprawdzian z działu „Układ odpornościowy” ma odpowiedzi?

Tak. Pełny zestaw „Jak działa odporność?” ma pięć grup A–E i klucze odpowiedzi z punktacją. Grupę A (ze znakiem wodnym) pobierzesz za darmo, a komplet z kluczami kosztuje 3,90 zł.

Ile trwa sprawdzian z działu „Układ odpornościowy”?

Nasz sprawdzian jest pisany na 45 minut. Każda grupa ma 6 zadań, za które można zdobyć 20 punktów.

Jak szybko powtórzyć dział „Układ odpornościowy”?

Przeczytaj listę „Co musisz umieć”, przejrzyj słowniczek i kartę okazu, a potem rozwiąż 10 pytań na tej stronie. Każdą złą odpowiedź przeczytaj razem z wyjaśnieniem.